Buddhivrdhak Sbha (Surat)

By | April 26, 2019

Buddhivrdhak Sbha (Surat)

Buddhivrdhak Sbha (Surat)

Buddhivrdhak Sbha (Surat)

સ્થાપના : ઈ.સ. 1851, 1923

સ્થાપના : કવિ નર્મદ 

  • કવિ નર્મદે તેના મિત્રો સાથે મળી સુરત ખાતે બુદ્ધિવર્ધક સભાની સ્થાપના કરી કરી.
  • આ સંસ્થાના આશ્રયે તેમણે ‘મંડળી મળવાથી થતા લાભ’ નામનું પ્રખ્યાત વ્યાખ્યાન આપ્યું. જે કવિ નર્મદનું પ્રથમ ગદ્ય લખાણ છે.

બુદ્ધપ્રકાશની સ્થાપના 1850 માં પાઠયપતિ તરીકે લિથટાઇપ તરીકે કરવામાં આવી હતી. મેગેઝિનનો પ્રથમ અંક અમદાવાદથી 15 મે, 1850 ના રોજ પ્રકાશિત થયો હતો. પ્રથમ મુદ્દામાં વિજ્ઞાન અને તકનીકીથી ફિલોસોફી સુધીના 26 વિષયો પર લેખો આવરી લેતા 16 પાના હતાં. તે પછી દર મુદ્દે વાચકોને 1.5 અન્નાનો ખર્ચ થયો. પ્રકાશનના દોઢ વર્ષ પછી, તે બંધ કરવામાં આવ્યું હતું.

પાછળથી એપ્રિલ 1854 માં, રાવ બહાદુર ભોગીલાલ પ્રાણવલ્લભદાસની મદદથી અને અંગ્રેજી શાળાના મુખ્ય શિક્ષક ટી.બી. કાર્ટિસની માર્ગદર્શન હેઠળ, તે અમદાવાદના ઉચ્ચ શાળાના વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું. 1855 માં એલેક્ઝાન્ડર કીનલોક ફોર્બ્સની વિનંતી પર, દલપટ્રામે મેગેઝિનના સંપાદક તરીકે સેવા સ્વીકારી. દલપટ્રમે 1879 સુધી તેનું સંપાદન કર્યું હતું. પાછળથી તે હિરાલાલ ટી. પારેખ, રસિકલાલ પરીખ, ઉમાશંકર જોશી, કે કે શાસ્ત્રી, ભોગીલાલ સંડેસારા, યશવંત શુક્લા, નાગિદાસ પારેખ અને હરિપ્રસાદ શાસ્ત્રી દ્વારા સંપાદિત કરવામાં આવ્યું હતું. હવે તે મધુસુદન પારેખ અને રમેશ શાહ દ્વારા સંપાદિત થાય છે.

બુદ્ધપ્રકાશ એ 19 મી સદીમાં ગુજરાતના સામાજિક સુધારણા યુગમાં અગ્રણી સામયિક હતો અને વિવિધ ક્ષેત્રોમાં સુધારાની હિમાયત કરી હતી. સાહિત્ય ઉપરાંત, તે સમાજશાસ્ત્ર, રાજકારણ, ધર્મ, ફિલસૂફી, પ્રાણીવિજ્ઞાન, વનસ્પતિશાસ્ત્ર, પુરાતત્વ, ઇતિહાસ, ભૂગોળ અને અર્થશાસ્ત્રમાં સમાવિષ્ટો પ્રકાશિત કરે છે. તે પ્રસંગોપાત વિશિષ્ટ મુદ્દા પ્રકાશિત કરે છે. કલ્લિક મીટરના આધારે દલપટ્રમનું કામ દળપીપ્ટલ 1855 થી 1860 સુધી આ મેગેઝિનમાં શ્રેણીબદ્ધ થયું હતું.