ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ

By | April 26, 2019

ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ

ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ

ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ

સ્થાપના : ઈ.સ. 1905

સ્થાપક : રણજિતરામ વાવાભાઈ મહેતાના પ્રયાસોથી

પ્રકાશન : પરબ

  • ગુજરાતમાં સાહિત્યિક પ્રવૃત્તિઓને આગળ ધપાવવા રણજિતરામ વાવાબાઈ મહેતાના પ્રયાસથી અમદાવાદમાં ઈ.સ. 1905માં ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદની સ્થાપના થઇ.
  • ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પરિષદ પ્રથમ પ્રમુખ તરીકે ઈ.સ. 1905માં ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠીની નિમણુક થઇ હતી.
  • વર્ષ 1920માં પરિષદમાં અતિથી વિશેષ તરીકે રવીન્દ્રનાથ ટાગોર હતા તેમજ અમદાવાદમાં વર્ષ 1936માં યોજાયેલી પરિષદના પ્રમુખ પદે મહાત્મા ગાંધી હતા.
  • ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠીમની જન્મ શતાબ્દીના સમયે વર્ષ 1955માં નડિયાદ ખાતે ઉમાશંકર જોશી અને યશવંત શુક્લની મદદથી ગુજરાત સાહિત્ય પરિષદને પુનર્જન્મ મળ્યો.
  • મનુભાઈ પંચોળીના પ્રમુખ પદ હેઠળ પરિષદ સંચાલિતગોવર્ધન ભવનનીસ્થાપના થઇ.
  • ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ દ્વારા કસ્તુરભાઇ લાલભાઈ સ્વાધ્યાય મંદિરની (ક.લા. સ્વાધ્યાય મંદિર) સ્થાપના થાકી સંશોધન, સંપાદન અને વિવેચનના મહત્વના ગ્રંથો પ્રકાશિત કરાયા છે.
  • ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ દ્વારા મહાન સર્જકોના નામે ગુપ્તદાનની પ્રણાલી શરૂ કરનાર બળવંતભાઈ પારેખ હતા.
  • સાહિત્ય પરિષદના શતાબ્દી સંમેલનના પ્રમુખ તરીકે ધીરૂબહેન પટેલની વરણી થઇ હતી. જેને ગુજરાતી ભાષા માટે શકવર્તી ઘટના કહી શકાય.
  • ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ દ્વારા બાળ સાહિત્ય, હાસ્ય સાહિત્ય, સિદ્ધાંત શ્રેણીમ પાક્ષિકી, કાવ્ય પ્રત્યક્ષ, ગ્રંથ સાથે ગોષ્ઠિ, પ્રકાશન વિભાગ, સ્મૃતિ સમિતિ, સ્વાધ્યાયપીઠ, વ્યાખ્યાનમાળા, નાટ્ય પરિક્રમા, અનુવાદ કેન્દ્ર વગેરે જેવી પ્રવૃત્તિઓ ચાલે છે.
  • ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ દર બે વર્ષે 60 પારિતોષિકો અર્પણ કરે છે.
  • ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદમાં રા.વી. પાઠક સભાગૃહ, ગોવર્ધન સ્મૃતિ મંદિર, મેઘાણી પ્રાંગણ, મેઘાણી જ્ઞાનપીઠ, રવીન્દ્ર ભવન વગેરે જેવી સુવિધાઓની ઉપલબ્ધ છે.
  • ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ દ્વારા ‘પરબ’નું પ્રકાશન થાય છે.
  • પરબનું પ્રકાશન ઈ.સ. 1960થી શરૂ થયું છે.
  • ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમીની સ્વાયત્તત્તા અંગે જાહેર નિવેદન
  • ગ્રંથવિહાર : ‘ગ્રંથવિહાર’ એ ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ સંચાલિત પુસ્તકવેચાણ કેન્દ્રનું નામ છે. પરિષદ પરિસરમાં બીજા પ્રકાશકોનાં સાહિત્યિક પુસ્તકો પણ ઉપલબ્ધ થાય એ આશય છે.
  • આ ક્ષણે -ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમીની સ્વાયત્તતા વિશે, 
  • પ્રમુખીય – સ્વાયત્તતા : એક મોંઘી જણસ, ચન્દ્રકાન્ત ટોપીવાળા 
  • વાત સ્વાયત્તતાની – પ્રફુલ્લ રાવલ 
  • સ્વાયત્તતા એટલે નિષ્ણાતોની નિર્ણાયક સામેલગીરી – રઘુવીર ચૌધરી
  • સાહિત્ય સ્વાયત્ત હોય, સરકાર નહીં – પરેશ નાયક
  • પત્રસેતુ -સિતાંશુ યશશ્ચન્દ્ર, તથા અન્ય
  • પરબ – જુલાઈ-૧૭: સ્વાયત્તતા
  • સહકારની અપેક્ષા : પ્રેસનોટ તા.૧૬-૦૬-૧૭
  • ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમીની સ્વાયત્તત્તા અંગે જાહેર નિવેદન